Gedragsproblemen Introductie

introductie
OVER GEDRAGS- PROBLEMEN
BIJ KATTEN

Introductie
In het derde hoofdstuk van dit boek leg ik jullie de meest voorkomende ongewenste gedragingen en gedragsproblemen bij katten uit. Deze informatie komt zowel uit het uitpluizen van wetenschappelijk onderbouwde boeken van experts en wetenschappelijke artikels als uit het jarenlang liefhebbers helpen met het oplossen van het probleemgedrag, en door feedback op consultaties, opleidingen en lezingen.

Dit betekent dat ik er zoveel mogelijk praktische tips en tricks insteek waarmee je aan de slag kan, maar alles begint bij inzicht. Inzicht in een gedrag is de helft van je therapieplan. Het zorgt ervoor dat we meer respect krijgen voor onze kat en dat we haar willen helpen in plaats van haar te veranderen of er lastig tegen te worden.
Ik heb veel zaken geleerd door op de baan te gaan, ook leerde ik over zaken die ervoor zorgen dat het niet altijd zo simpel is om een probleem even snel op te lossen. Ten eerste uiteraard omdat we met dieren te maken hebben, want dat zijn geen robots en die vragen tijd en geduld. Maar door ervaring weet ik hoe stresserend een ongewenst gedrag kan zijn voor de eigenaar en hoe een gezin eronder kan lijden. Hoe mensen in staat zijn om moeilijke beslissingen te nemen omdat ze jarenlang dag in dag uit te maken hebben gehad met een gedragsprobleem en de maat plots vol is. Vaak nemen eigenaars contact met me op en zeggen ze: “Jij bent onze laatste hoop.” Ze hebben in hun ogen ‘alles’ geprobeerd en nu is het aan de kat om plots te veranderen. Maar de nood om écht iets aan een probleem te doen, komt vaak pas helemaal op het einde wanneer de motivatie laag en niet hoog is. Terwijl we precies die grote motivatie nodig hebben om aan de slag te gaan …

Dat, lieve mensen, is de reden waarom ik dit boek zo graag wilde schrijven. Om deze informatie aan jullie door te geven alvorens het te laat is. Om te vermijden dat katten in asielen terechtkomen of in slaap gedaan worden. Omdat er gewoonweg té weinig geweten is over gedragsproblemen bij katten. Omdat eigenaars met alle beste bedoelingen volledig overstuur raken, en gefrustreerd en somber naar de relatie met hun kat kijken omdat ze die gewoonweg niet begrijpen.

Omdat het beroep van ‘gedragstherapeut voor katten’ te weinig gestudeerd en uitgeoefend wordt, omdat het niet bekend is en als het toch bekend is, er nog steeds té sceptisch naar wordt gekeken door zowel eigenaars als dierenartsen.
Ik zie dat eigenaars verscheurd kunnen zijn tussen de liefde voor hun kat enerzijds en de afkeer van haar gedrag anderzijds. Dat ze het beste willen voor kat, maar anderzijds het niet zien zitten om ook maar iets te willen veranderen in de gemeenschappelijke huisomgeving. Dat ze een ‘quick fix’ wensen voor een gedrag dat al jaren plaatsvindt. Dat hun verwachtingen naar hun kat toe helemaal niet overeenstemmen met de natuurlijke instincten van het dier.
Ik wil jullie daarom alles vertellen wat ik weet, omdat ik naast een diep respect voor katten ook een diep respect heb voor alle eigenaars die hun kat willen helpen. Daarom neem ik jullie graag mee in dit hoofdstuk!

Voor we van start gaan
Voor we starten, geef ik graag nog een paar aanwijzingen over hoe je deze info moet gebruiken.
EHBO
Eerst en vooral dient deze informatie om jullie inzicht te geven en de basis in orde te brengen. Dit vervangt niet de analyse en het advies van een professionele gedragstherapeut of gedragsdierenarts. Pas je deze tips toe maar zie je niet onmiddellijk verandering, neem dan contact op met een gedragsprofessional om je verder te laten begeleiden. Dit is een eenmalig maar intensief proces waarbij je zaken leert die je de rest van je leven zal kunnen gebruiken.

Vergaar je eigen informatie
Gebruik de vragenlijsten over algemeen gedrag (p. 25-38) en ongewenst gedrag (p. 47-53) in het I love Happy Cats Werkboek om alle informatie over je eigen katten bij elkaar te verzamelen. Probeer deze lijst zo eerlijk mogelijk in te vullen, zonder te oordelen of iets al in orde is of niet.
Je wil er namelijk vanuit gaan dat niets in orde is, zeker als er een ongewenst gedrag plaatsvindt. Eigenaars durven deze lijst in te vullen met ‘groot genoeg’ of ‘op de juiste plaats’, omdat ze de vraag niet relevant vinden. Door de vragenlijsten in te vullen, heb je na afloop een mooi overzicht waarop je de hele Kattenmatrix® kan toepassen. Wat verander je? Alles waarvan de door jou verstrekte informatie niet overeenstemt met de adviezen uit de Kattenmatrix®.

Ben je een professional? Weet dat dit mijn persoonlijke vragenlijsten zijn, de lijsten die ik al jaren gebruik en gevormd heb tot hoe ze nu zijn. Je mag ze gebruiken naar hartenlust, maar doe er je eigen ding mee. Een vragenlijst leeft en beweegt en groeit en krimpt, samen met het groeiproces van zijn maker. Dus start ermee maar verwijder en voeg toe wat jij nodig vindt om met je klanten te kunnen werken.

Know your numbers
Hou gedrag vanaf nu bij, bv. in een dagboek, zoals je in het I love Happy Cats Werkboek vindt, en schrijf dagelijks gestructureerd je bevindingen op, zeker in situaties van agressie, sproeien en onzindelijkheid. Ga dus niet louter af op het verleden en wat je je nog denkt te herinneren. Jij moet het gedrag van je kat als geen ander kennen, je moet maniakaal worden in het bijhouden van gedrag. Je leest hierover meer in het hoofdstuk over observeren in het Werkboek op p. 97-103.
Dit is belangrijk omdat ongewenst gedrag geen aan- en uitknop heeft. Het gedrag houdt niet plots op, het neemt toe en neemt af en wordt beter en slechter en vermeerdert en vermindert. Daarom is het belangrijk om locaties, frequenties en tijdstippen op te schrijven en in kaart te brengen. Op die manier begin je patronen te herkennen, leer je gedrag anticiperen (om bv. anticomplementair gedrag te kunnen uitlokken) en kan je dus veel sneller ingrijpen.

Rustig aan
Ga na het lezen van deze info niet als een tornado door je huis en ga niet plots alles veranderen. Dit geeft je katten nog meer stress dan ervoor, want je bent de herkenbaarheid van de omgeving aan het veranderen. Ga alleen aan de slag met de tips en inzichten door zaken toe te voegen en daarmee verder te experimenteren. Je werkt best altijd met overgangen. Ik geef hierbij een voorbeeld van het eten en het drinken dat naast elkaar staat. Je laat het drinken staan, je zet extra drinken op andere plaatsen en zodra je ziet dat ze daar gebruik van maakt, neem je het drinken bij het eten weg.
Niet alles tegelijk, of toch wel?

Hier bedoel ik 2 zaken die elkaar lijken tegen te spreken, maar wat toch niet het geval is. Ten eerste: voer zoveel mogelijk opties en stappen tegelijk uit. Als je gedrag wil gaan veranderen, moet je bv. alle opties in ‘gewenst gedrag bekrachtigen’ samen uitvoeren met alle opties uit ‘ongewenst gedrag ontmoedigen’. Het heeft geen zin om maar één stap van beide uit te voeren. De stappen 1 tot 20 van de Kattenmatrix® kan je eigenlijk allemaal tesamen in 1 dag (beginnen) uitvoeren.
Ten tweede: werk in verschillende rondes, je hoeft niet ALLES (binnen een stap) in één keer te doen. Maak een lijst met alle stappen die je wil doorvoeren in een eerste ronde en voer deze binnen een termijn van een viertal weken uit. Schrijf tegelijk ook een tweede en derde ronde uit. Het kan zijn dat alles in één ronde uitvoeren voor jou te veel of te moeilijk is, of het moeilijk is om je huisgenoten hiervan te overtuigen. Geen probleem, maar schrijf het dan in een nieuwe ronde op. Als de eerste ronde niet alles oplevert wat je wilde, kan je al dan niet sneller overstappen naar de volgende ronde. Het is volledig aan jou om te beslissen hoe je dit opsplitst. Het kan zijn dat een tweede ronde dezelfde is als de eerste ronde maar dan intenser, frequenter en grondiger.

Het is mogelijk dat een probleem opgelost lijkt maar na een paar weken of maanden terugkomt. Dat kan gebeuren omdat er een gewenning plaatsvindt of omdat eigenaars bepaalde zaken zoals spelen en trainen minder geregeld doen omdat het probleem opgelost lijkt. Lanceer dan een nieuwe ronde om alles nog eens op punt te stellen en verder te zoeken.

Inzicht is 50% van het gedragsplan
Dat zeg ik toch altijd. Gewoon weten waarom een kat een bepaald gedrag vertoont kan voldoende zijn om het probleem op te lossen omdat het geen probleem meer is. Het creëert begrip en respect voor dat bepaalde gedrag en eigenaars zien de noodzaak in dat het plaatsvindt en vinden het nu niet meer erg. Dit is een even valabele oplossing als eender welke andere oplossing. Ga daarom na het lezen van dit boek nog verder zoek naar extra info bij andere professionals, verken je horizonten en ga maniakaal info verzamelen om je kat te doorgronden, dit boek is slechts het begin!

Is het de juiste kat?
Voor je ongewenst gedrag gaat oplossen, moet je zeker van zijn dat je de juiste kat voor ogen hebt. Wie plast er? Wie sproeit er precies? Ben je zeker? Soms denken eigenaars dat het een goed idee is om katten te scheiden van de groep om dan te zien of het gedrag ophoudt of niet. Ik begrijp de gedachtengang maar pas hiermee op. Het is mogelijk dat het gedrag dan ophoudt, simpelweg omdat de katten apart zitten en daardoor meer rust en minder stress ervaren. Ben je niet zeker, dan laat je alle katten checken door de dierenarts en behandel je elke kat alsof ze dit probleem vertoont, dan doe je een totaaluitwerking van de Kattenmatrix®.

Eerst naar de dierenarts!
Vergeet niet dat elke afwijking van gedrag of ongewenst gedrag in eerste instantie veroorzaakt kan zijn door een medisch probleem. Je moet dus ALTIJD eerst naar de dierenarts. Een lichamelijk onderzoek is niet voldoende, de dierenarts moet bloed en urine af nemen en laten onderzoeken. Ik kan niet benadrukken hoe ontzettend belangrijk dit is!
Conclusie
Wat je ook onderneemt om het gedrag van je kat te veranderen, besef dat ALLES wat je kat doet een goede reden heeft. En die reden heeft vaak niets met jou te maken, maar alleen met haar eigen noden en instincten. Kijk ernaar, observeer en achterhaal wat ze nodig heeft om dit gedrag in een volgende situatie op een andere manier te vertonen.