Test18 Gedragsproblemen krabben


KRABBEN

Introductie
Krabben is niet echt een probleem waarvoor mensen een gedrags-therapeut in huis halen. “Maar nu je hier toch bent, …”, klinkt het dan. Krabben is veelvoorkomend ongewenst gedrag dat mensen erbij nemen maar wel graag willen veranderen. Het is dus misbegrepen gedrag want zodra we weten waarom een kat krabt, kunnen we het in goede banen leiden.
Katten krabben om heel wat verschillende redenen. Deze hebben we al grotendeels besproken in het Handboek (p. 153). Maar hier gaan we dieper in op krabben als ongewenst gedrag en hoe we het kunnen ombuigen.
Krabben is normaal gedrag dat je niet kan afleren, zo simpel is het. We moeten het kanaliseren op een manier die het voor ons aanvaardbaar maakt. De kat krabt in huis zowel aan gepaste als ongepaste items zoals de krabpaal, de mat, de sofa op bepaalde hoeken, het behang enz.
Krabben kan echter wel abnormaal worden zodra het te frequent en te intensief plaatsvindt. Katten die verhoogde stressniveaus ervaren, dus boven hun drempel van opwinding zitten en hier niet gemakkelijk of nooit ondergaan, kunnen meer de neiging hebben om op meerdere momenten en ook meer verschillende plaatsen in het huis te krabben.
Als deze katten daar op de verschillende locaties in huis geen mogelijkheden toe aangeboden krijgen, zoeken ze zelf oppervlaktes die hen aanstaan.

Waarom krabt een kat?
Krabben is normaal gedrag dat katten in de verschillende delen van hun territorium om verschillende redenen vertonen.
HARTSGEBIED
Reden 1: Verzorgen van de nageltjes
Reden 2: Spieren uitrekken en stretchen (na een slaapje)
Reden 3: Aandacht trekken van de eigenaar, afhankelijk van de reactie

LEEF- & JACHTGEBIED
Reden 4: Aandacht trekken van de eigenaar, afhankelijk van de reactie
Reden 5: Een visueel signaal aan een boom om te laten zien hoe groot en sterk de kat is
Reden 6: Geuren afzetten via de geurkliertjes en zo de omgeving herkenbaar maken
Reden 7: Stress ontladen bij opwinding, irritatie, pijn, een onvoorspelbare omgeving, een stresserende ontmoeting met een andere kat of situatie en verhoogde stressniveaus in het algemeen (boven haar drempel van opwinding).

Concreet stappenplan – Ongewenst krabben
Stap 1: Algemene gemoedstoestand aanpakken
Katten krabben vooral om stress te ontladen en hun geuren uit te zetten. We kunnen dus een (beperkte) invloed op hun krabgedrag uitoefenen door zoveel mogelijk aan stressreductie te doen.
Op die manier behandelen we krabben op dezelfde manier als sproeien, omdat het nagenoeg dezelfde functie heeft. Dit betekent dat de hele Kattenmatrix® uitvoeren een effect zal hebben op het verminderen van de nood die een kat heeft om stress te ontladen en dus in de omgeving te krabben en sproeien.
Stap 2: Nagels
Stop met het knippen van de nagels. Dit stimuleert het krabgedrag en het knippen zelf kan ook extra stress veroorzaken, wat dan opnieuw tot meer krabnood kan leiden.
Doe dit enkel als het je kat geen stress bezorgt, je kat niet buitenkomt (daar heeft ze die nagels écht nodig) en als je er echt een probleem bij ondervindt (zoals dagelijkse kleding die kapot getrokken wordt bij contact met de kat).
Stap 3: Gewenst gedrag bekrachtigen

Optie 1: Toelaten
Is het echt zo erg dat je kat hier krabt? Ik zeg vaak tegen eigenaars: “Ofwel ben je een ‘mooie-zeteleigenaar’ ofwel ben je een katteneigenaar, je mag kiezen. Je kan je er ook gewoon bij neerleggen dat je een mini-panter in huis hebt die dit gedrag moet vertonen om stress te ontladen en zich goed te voelen. Slaap er eens een nachtje over en vraag jezelf af hoeveel moeite het je zou kosten, mocht je dit gewoon eens toelaten.” Probleem opgelost!
Optie 2: Materiaal beschermen
Als je kat ergens krabt waar jij ze liever niet ziet krabben, dan los je dit het snelst en eenvoudigst op door je materiaal te beschermen, bv. door er iets voor te zetten waar ze wel aan mag krabben. Zo kan je kokosmatjes over je sofa hangen als ze langs boven horizontaal krabt op de rugleuning, of een fleece over de hele rug van je sofa. Krabmatjes in sissal of sissalstof kan je gebruiken om grotere stukken te beschermen, maar je kan ook een omgekeerd tapijt, kokosmatten of voetmatjes leggen of ophangen op plaatsen waar je kat een krabnood lijkt te hebben.
Optie 3: Stimuleren
Het krabben zelf kan je niet vermijden of afleren, maar je kan er wel voor zorgen dat je kat voldoende mogelijkheden heeft, zodat ze zich niet moet richten op ongepaste plaatsen. Zorg voor horizontale (golvend, zoals een halve acht) en verticale krabmogelijkheden (voldoende stevig zoals een krabton) doorheen het huis, en vooral op doorgangen, de trap, de gang, de voordeur, de achterdeur, de overgang van een kamer naar de andere (vaak is daar een hoekje) en bij waardevolle bronnen zoals eten, kattenbakken, het kattenluik en ramen waar ze een uitzicht hebben op de tuin (en dus mogelijk andere buitenkatten). Zo werk je meteen ook aan het vermijden of afnemen van sproeiplaatsen.

We weten in eerste instantie niet waar de kat het eventueel nog fijn vindt om te krabben. Toegegeven, ze geeft deze ongewenste plaats aan, maar mocht ze nu op andere plaatsen gepaste krabitems hebben, dan had ze hier misschien minder nood aan. Je kan dus ook eerst experimenteren met kleine rechthoekige kartonnen krabplankjes. Die kun je voor een paar euro online of in de dierenwinkel verkrijgen. We verspreiden die doorheen het huis op doorgangen. Als je erover kan struikelen, liggen ze goed.
Hou goed bij, door bijvoorbeeld streepjes te trekken op je territorium-tekening, hoe vaak een plaats gebruikt wordt. Omdat het kartonnen plankjes zijn, kan je na ongeveer 4 tot 6 weken gemakkelijk zien waar ze graag krabt, en op die plaatsen kan je ze dan vervangen door een goed krabitem zoals een krabstam (hoog genoeg!), een krabton of een horizontaal krabmeubel zoals MyKotty (mijn favo!).
Stel dat je 10 plankjes gelegd hebt, dan kiest ze er 2 of 3 uit. Zijn het er meer? Dan is dat zo en moet je luisteren naar haar keuzes. Denk eraan dat je dit het welnessmomentje van jouw kat is om te relaxen. Niet alleen het feit dat ze hier kan krabben maar ook dat ze zichzelf even in de hoogte kan brengen, doet wonderen voor haar gemoedstoestand, die van boven de drempel van opwinding naar eronder wordt gebracht.
Stap 4: Ongewenst gedrag ontmoedigen
Optie 1: Onmogelijk maken
Krabt je kat ergens waar je het niet wil? Dan probeer je eerst datgene weg te halen waar ze aan krabt. Krabt ze aan een bepaalde stoel, dan verwijder je die stoel. Krabt ze op één locatie, dan sluit je die ruimte af. Dit is geen permanente oplossing maar geeft jou wel even wat ademruimte om ondertussen al de rest in orde te brengen en je kat naar een nieuwe locatie te leiden. Pas wel op dat dit haar geen extra stress geeft!

Optie 2: Barricaderen
Deze stap betekent dat je de ‘plaats van misdaad’ gaat afzetten zodat de kat er niet meer kan krabben en ze evenmin een andere mogelijkheid heeft om er te krabben.
Dit is niet altijd aan te raden, maar soms is er geen andere optie omdat ze er gewoonweg niet mag krabben, bv. aan een kinderwiegje. Je sluit hierbij bv. een bepaalde ruimte af omdat de schade of impact te groot is. Je mag deze stap alleen uitvoeren in combinatie met optie 3 van stapje 6 waarbij je op andere plaatsen het krabgedrag stimuleert. Je kan de nood om te krabben zelf niet wegnemen, weet je nog?
Optie 3: De belonende factor weghalen
Dit is mijn favoriete stap: we ontmoedigen het ongewenste gedrag door de belonende factor weg te halen. Plexiglas is hier een winnaar. Je kat krabt aan de sofa? Zet er een plaat plexiglas tegen en bied tegelijk een krabalternatief zoals een horizontaal krabmeubel, een krabstammetje of een krabpaal. Je kat leert dat het voormalige gedrag niet meer zo aangenaam is, want het is nu helemaal glad, niet leuk om aan te krabben! Maar o, dit krabmeubel er vlak onder is eigenlijk wel heel leuk om aan te krabben.
Je kanaliseert het krabgedrag van de kat dus naar de juiste plaats op die locatie. Je probeert dit gedrag een week of 10 lang te ‘verzilveren’, waarmee ik bedoel dat je het consequent uitlokt en observeert, alvorens het plexiglas geleidelijk aan opzij te schuiven zodat de originele zetel opnieuw tevoorschijn komt.
Helaas is dit niet altijd mogelijk, omdat de sofa nu eenmaal altijd iets heel aantrekkelijks zal blijven. Ik raad hier aan om het plexiglas, als het niet te hard in de weg staat, gewoon te laten staan.

Wat kan je verwachten?
Je kat heeft geen aan- of uitknop als het gaat over krabben, het is een natuurlijk gedrag. Krabben is niet iets dat zal stoppen, jij kan door de tips hierboven het gedrag in goede banen leiden. Begrijp vooral dat je een product van duizenden jaren evolutie voor je ziet, dit helpt om het gedrag te respecteren en je kat te willen helpen in plaats van haar te willen straffen.


Meer lezen?

Volgende boeken zijn een absolute aanrader om meer te weten te komen over gedrag en gedragsproblemen bij katten. Ik raad altijd aan om overal je licht op te steken en zoveel mogelijk te lezen en te leren over katten en hun welzijn en gedrag. De beste manier om dit te doen is enerzijds zo open mogelijk te staan voor nieuwe kennis en anderzijds deze nieuwe kennis kritisch te bekijken. Dit doe je door op een respectvolle en doordachte manier vragen te stellen bij de afkomst, de organisatie, de werkwijze, de schrijver, de onderzoeker. Wie is deze persoon, wat is zijn of haar afkomst, achtergrond, studie, ervaring? We voelen hierbij een bijna kinderlijke nieuwsgierigheid voor kennis, we zijn hongerig naar meer, meer, meer!
Ik merk zeer regelmatig dat hier een misverstand heerst. Mensen rondom mij vertonen een weerstand of afkeer tegen iets, maar ze kennen het eigenlijk niet en hebben er nog niet veel over gelezen (omdat ze het afkeuren?). Terwijl je net datgene dat je niet goedkeurt extra goed moet begrijpen, waarom zou je het anders afkeuren? Kennis vergaren betekent niet dat je er akkoord mee bent of dat je het klakkeloos zal aanvaarden. Kennis opdoen is belangrijk om net de juiste keuze te kunnen maken. Net zoals katten keuzes willen maken, moeten wij ook opties hebben om uit te kiezen. En daar zorg jij zelf voor! Gebruik zeker Google Scholar om wetenschappelijke artikels te vinden. Ze zijn niet allemaal gratis maar je vindt er veel!
Wanneer je begint rond te neuzen, zal je informatie vinden die niet overeenstemt en dat wil je net! Die verwarring is een prachtig groeimoment. Dit is de moment waarop je zelf een mening moet vormen, en dat is een kleine overwinning want dan pas kan jij écht een verschil maken.
Veel leesplezier!

Atkinson, T. (2018). Practical feline behaviour: Understanding cat behaviour and improving welfare. CABI.
Beaver, B. (1980). Veterinary aspects of feline behavior. CV Mosby Co..
Bradshaw, J. W. (2012). The behaviour of the domestic cat. Cabi.
Bradshaw, J. (2013). Cat sense: How the new feline science can make you a better friend to your pet. Basic Books (AZ).
Bradshaw, J., & Ellis, S. (2016). The trainable cat: a practical guide to making life happier for you and your cat. Basic Books.
Bowen, J., & Heath, S. (2005). Behaviour problems in small animals: practical advice for the veterinary team. Elsevier Health Sciences.
Dean R., Roberts M. & Stavisky J. (2018). BSAVA Manual of canine and feline Shelter Medicine. Principles of health and welfare in a multi-animal environment.
Ellis S. & Sparkes A. (2016). Feline stress and health: managing negative emotions to improve feline health and wellbeing. ISFM guide
Fraser, A. F. (2012). Feline behaviour and welfare. CABI.
Hart, B. L., Hart, L. A., & Bain, M. J. (2006). Canine and feline behavior therapy. Blackwell Pub..
Landsberg, G., Hunthausen, W., & Ackerman, L. (2011). Behavior problems of the dog and cat. Elsevier Health Sciences.
Martin, P., Bateson, P. P. G., & Bateson, P. (1993). Measuring behaviour: an introductory guide. Cambridge University Press.
Mills, D. S., Dube, M. B., & Zulch, H. (2012). Stress and pheromonatherapy in small animal clinical behaviour. John Wiley & Sons.
O’Farrell, V., Neville, P., & Ross, C. S. C. (1994). Manual of feline behaviour. British Small Animal Veterinary Association (BSAVA).
O’Heare, J. (2010). Changing problem behavior: A systematic & comprehensive approach to behavior change project management. BehaveTech Publishing.
Rochlitz, I. (Ed.). (2005). The welfare of cats (Vol. 3). Dordrecht: Springer.
Rodan, I., & Heath, S. (2015). Feline behavioral health and welfare. Elsevier Health Sciences.
Turner, D. C., Bateson, P., & Bateson, P. P. G. (Eds.). (2000). The domestic cat: the biology of its behaviour. Cambridge University Press.